v.a. €5,24 p/m*
Wanneer een dierbare overlijdt, komt er veel op nabestaanden af. Er moet een uitvaart geregeld worden en persoonlijke bezittingen van de overledene moeten een bestemming krijgen. Dat allemaal in een periode van rouw die gepaard kan gaan met heftige emoties.
Wanneer bent u nabestaande?
Onder nabestaanden worden over het algemeen de mensen verstaan die het dichtst bij een overleden persoon stonden. In juridische zin gaat het dan dikwijls om de echtgenoot dan wel partner, samen met eventuele kinderen. Zijn die er allemaal niet, dan worden andere familieleden, zoals neven of nichten, gezien als nabestaanden.
In de praktijk komt het echter ook vaak voor dat niet familie, maar juist naaste vrienden of buren het dichtst bij een overledene stonden. Juridisch gezien zijn dat dan geen nabestaanden, maar in de praktijk kan het wel zo zijn dat zij de meeste taken op zich nemen die direct na een overlijden gedaan moeten worden.
Op deze pagina vindt u informatie over alles waar u als nabestaande mee te maken kunt krijgen. Van de erfenis tot het regelen van de uitvaart en alles daar tussenin. Onderaan deze pagina vindt u een handige checklist die u als nabestaande kunt gebruiken, zodat u zeker weet dat u geen belangrijke zaken vergeet.
“Nu je hier toch bent: heb je al nagedacht over een uitvaartverzekering? Zo bescherm je je familie tegen onverwacht hoge kosten.”
Wat moeten nabestaanden regelen?
Of u als nabestaande veel moet regelen na het overlijden van een naaste, hangt af van uw exacte relatie tot de overledene. Gaat het om uw kind, ouder of partner, dan komt er relatief veel regelwerk op u af. Familie die verder weg staat, hoeft vaak weinig tot niets te regelen.
Een belangrijke factor direct na het overlijden is de aanwezigheid dan wel afwezigheid van een testament. Had de overledene een testament, dan staan daar een aantal keuzes in die nabestaande niet meer zelf hoeven te maken. Bijvoorbeeld als het gaat om de erfenis, en soms ook keuzes rondom de uitvaart. Dat kan nabestaanden een hoop door te hakken knopen besparen. Maar ligt er geen testament, dan ligt er verhoudingsgewijs veel werk voor nabestaanden en beslissingen die genomen moeten worden. Bij de afwikkeling van de erfenis zijn dan bovendien meer mensen betrokken: alle erfgenamen.
Onderstaand leest u per thema wat er na een overlijden zoal geregeld moet worden en wie daarvoor verantwoordelijk is. Voor verschillende onderwerpen kunt u doorklikken naar meer achtergrondinformatie. Onderaan deze pagina vindt u een handige checklist die u desgewenst kunt printen.
Wettelijke en administratieve taken als nabetaande
Wanneer iemand overlijdt, moet dat sterfgeval zo spoedig mogelijk gemeld en geregistreerd worden. Dit omdat een overleden persoon in Nederland niet meer bestaat voor de wet. Een overledene kan geen transacties meer verrichten, maar mag dus bijvoorbeeld ook geen toeslagen meer ontvangen.
De belangrijkste eerste prioriteit is dat het overlijden daarom gemeld wordt. Een sterfgeval moet u als nabestaanden melden bij de gemeente waar de overleden persoon woonde. Dit moet zo snel mogelijk na het overlijden. Vaak kiezen nabestaanden ervoor om een uitvaartverzorger/-ondernemer in te schakelen, die deze melding vervolgens voor zijn of haar rekening neemt.
De gemeente is echter niet de enige plaats waar het overlijden kenbaar moet worden gemaakt. Dat moet bijvoorbeeld ook bij:
- De eventuele werkgever
- De bank en beleggingsfondsen
- De hypotheekverstrekker of verhuurder van de woning van de overledene
- Verzekeringsmaatschappijen waar de overledene polissen had
- Pensioenfondsen waar de overledene bij was aangesloten
Kortom: er is een behoorlijke waslijst aan instanties die van het overlijden op de hoogte moeten worden gebracht.
Ons advies: probeer dit als nabestaande niet allemaal zelf te regelen, maar neem een uitvaartondernemer in de arm. Die weet exact wat er allemaal geregeld moet worden en heeft vaak korte lijntjes met alle betrokken instanties. Ook kan de uitvaartondernemer eenvoudig controleren of er een uitvaartverzekering was. Als dat het geval is, zijn de kosten van die uitvaartondernemer gedekt onder die verzekering.
De uitvaart regelen
Op de dag na het overlijden begint de voorbereiding van de uitvaart. Een uitvaart moet in Nederland wettelijk gezien op uiterlijk de zesde werkdag na het overlijden plaatsvinden. Dat betekent dat er maar een week tijd is om alles te regelen.
Voor een uitvaart moeten onder meer de volgende zaken worden geregeld:
- Overlijdensadvertenties in relevante media
- Rouwkaarten/rouwbrieven verzenden naar genodigden
- Keuze voor crematie of begrafenis
- Afspraak in een uitvaartcentrum
- Samenstellen van de uitvaart
- Bij een begrafenis: regelen van een grafsteen en grafrechten
Ook hier geldt dat een uitvaartondernemer de meeste van deze taken uit handen kan nemen. Bij zaken die hij niet zelf kan regelen, kan hij bovendien assisteren en adviseren.
Ons advies: Controleer in een vroegtijdig stadium of de overledene een testament had. Als dat zo is, kan het zijn dat daarin wensen staan opgenomen over de uitvaart. Het komt regelmatig voor dat mensen hier bij leven niet met anderen over spreken; des te belangrijker dus om tijdig na te gaan of er een testament is en wat daar instaat. Het bestaan van een testament kan worden nagegaan via het Centraal Testamentenregister. De uitvaartverzorger kan hierbij helpen.
erfenis, schulden en bezittingen voor nabetaanden
Zodra de uitvaart achter de rug is, breekt de volgende fase aan: het afwikkelen van de erfenis. Ook hier is de belangrijkste eerste vraag weer of er een testament was. Zo ja, dan staat daar doorgaans in vermeld wie de executeur is. De executeur is degene die na het overlijden het afwikkelen van de erfenis voor zijn of haar rekening moet nemen.
Is er geen testament, of is er geen executeur aangewezen, dan moet er een notaris aan te pas komen om de erfenis af te wikkelen. De notaris zoekt uit wie de erfgenamen zijn, of er een erfenis te verdelen is, en wie recht heeft op welk deel. Onder een erfenis vallen onder meer:
- Tegoeden in geld
- Waardevolle bezittingen, zoals vastgoed of auto’s
- Leningen en schulden
- Beleggingen
Overledenen laten dikwijls niet alleen bezittingen en geld achter, maar ook schulden. Vaak gaat het dan om een hypotheek. De executeur of notaris rekent dit allemaal door en bepaalt wat er door wie geërfd kan worden. Afhankelijk van de relatie tot de overledene en de waarde van de erfenis moeten de erfontvangers hier vervolgens belasting over betalen. Daar kan de notaris in adviseren. Blijkt de erfenis negatief (meer schulden dan bezittingen) dan kan de erfenis geweigerd worden. Maakt een koophuis onderdeel uit van de erfenis, dan wordt dit doorgaans verkocht voordat de erfenis wordt verdeeld, omdat een deel van de opbrengst nodig is voor de erfbelasting.
Ons advies: schakel altijd een notaris in om te ondersteunen bij het afwikkelen van de erfenis. Het komt zeer regelmatig voor dat overledenen bijvoorbeeld meerdere bankrekeningen, beleggingsrekeningen of regelingen voor bijvoorbeeld lijfrente hadden bij verschillende partijen. Voor een notaris is het een stuk eenvoudiger om dit allemaal in kaart te krijgen dan voor een willekeurige persoon zonder ervaring met de materie.
Praktische zaken: social media, huisdieren en abonnementen
Naast de hiervoor genoemde formele zaken – de administratieve taken, de uitvaart en de erfenis – zijn er doorgaans ook nog een hoop meer praktische zaken die na het overlijden van een dierbare geregeld moeten worden. De drie meest voorkomende zijn:
- Opheffen van accounts op social media
- Zorg voor huisdieren regelen
- Abonnementen beëindigen
Social media
De meeste social media, waaronder LinkedIn en Facebook, bieden regelingen voor nabestaanden aan. Als nabestaande geeft u aan dat iemand is overleden, doorgaans door de overlijdensakte in te sturen, en vervolgens krijgt u controle over de pagina van de desbetreffende persoon. Soms kunt u daar dan een digitale herdenkingsplaats van maken. U kunt er ook voor kiezen een profiel te verwijderen.
Huisdieren
Als het gaat om huisdieren, moeten deze natuurlijk direct na het overlijden van de eigenaar al worden verzorgd. Hier zijn geen speciale regelingen voor. Wel is het belangrijk om te beseffen dat eigenaren in Nederland verplicht zijn om dieren goed te verzorgen. Het is dus absoluut niet toegestaan om een dier aan zijn of haar lot over te laten of zomaar ergens achter te laten. In uiterste gevallen kan een huisdier naar een asiel worden gebracht, maar een dier mag nooit de noodzakelijke zorg worden onthouden. De eerste erfgenaam krijgt formeel gezien direct na het overlijden van de eigenaar de zorg over het dier. Dat geldt overigens ook voor boerderijdieren.
Abonnementen
Tot slot zijn er vaak nog tal van abonnementen en contracten om te beëindigen. Denk aan het energiecontract, het abonnement voor internet en televisie en het mobiele telefoonnummer. De meeste bedrijven hebben speciale nabestaandendesks waar u dit snel en soepel kunt regelen. Omdat de bankrekening van de overledene direct na de overlijdensmelding wordt geblokkeerd, is het vrijwel onmogelijk dat automatische incasso’s nog kunnen slagen na het overlijden. Toch is het verstandig om even contact op te nemen met alle bedrijven waar nog abonnementen liepen. Gebruik hiervoor bankafschriften: daarop is te zien bij welke bedrijven er automatische incasso’s lopen.
Checklist: regelen na overlijden
| Te regelen | Wie regelt? | Wie inschakelen voor hulp? |
|---|---|---|
| o Uitvaartondernemer inschakelen (optioneel, warm aanbevolen) | Directe nabestaanden | Familie en directe omgeving |
| o Overlijden melden bij gemeente | Directe nabestaanden of uitvaartondernemer | Uitvaartondernemer |
| o Overlijden melden bij bank | Directe nabestaanden | Uitvaartondernemer |
| o Overlijden melden bij verhuurder of hypotheekverstrekker | Directe nabestaanden | Uitvaartondernemer |
| o Overlijden melden bij eventuele werkgever | Directe nabestaanden | Uitvaartondernemer |
| o Zorg over eventuele huisdieren inrichten | Directe nabestaanden | Dierenasiel |
| o Testament achterhalen | Directe nabestaanden of uitvaartondernemer | Notaris |
| o Uitvaartverzekering achterhalen | Directe nabestaanden of uitvaartondernemer | Uitvaartondernemer |
| o Uitvaart plannen | Directe nabestaanden of uitvaartondernemer | Uitvaartcentrum |
| o Overlijdensberichten plaatsen | Directe nabestaanden of uitvaartondernemer | Uitvaartondernemer |
| o Rouwkaarten verzenden | Directe nabestaanden of uitvaartondernemer | Uitvaartondernemer |
| o Uitvaart samenstellen | Directe nabestaanden i.s.m. uitvaartondernemer | Uitvaartcentrum |
| o Afhandeling erfenis in gang zetten | Executeur | Notaris |
| o Schulden, bezittingen en beleggingen inventariseren | Executeur of notaris | Notaris |
| o Abonnementen en automatische incasso’s stopzetten | Directe nabestaanden | |
| o Bij koophuis: bepalen of dit verkocht gaat worden | Directe nabestaanden | Notaris |
| o Accounts op social media beëindigen | Directe nabestaanden | |
| o Erfenis afwikkelen | Executeur of notaris | Notaris |
| o Aangifte erfbelasting doen, erfbelasting voldoen | Erfgenamen | Notaris |
Wat als er geen nabestaanden zijn?
Tot slot: wat gebeurt er eigenlijk als er geen nabestaanden zijn, bijvoorbeeld bij een alleenstaande oudere zonder bekende familie?
Indien zich geen nabestaanden melden nadat iemand is overleden, zal de persoon die het overlijden heeft ontdekt – soms een arts in het ziekenhuis, maar soms ook buurtbewoners of bijvoorbeeld de politie – het sterfgeval melden bij de gemeente. De gemeente gaat dan op zoek naar nabestaanden. Levert die zoektocht niets op, dan neemt de gemeente de afwikkeling van de uitvaart voor zijn rekening. De gemeente voldoet dan ook de kosten, tenzij er een uitvaartverzekering was: dan wordt die aangesproken.
Na het overlijden zal er door een notaris verder onderzoek worden gedaan naar erfgenamen. Mochten die op een later moment alsnog worden getraceerd, dan kan de erfenis nog worden verdeeld. Zijn er geen erfgenamen, of melden zij zich niet, dan komt een eventuele erfenis uiteindelijk ten gunste van de staatskas.
