Kan ik de overledene met eigen auto vervoeren?

Het lichaam van een overledene mag je in Nederland met je eigen auto vervoeren. Lijkvervoer met een gespecialiseerde lijkenwagen is niet wettelijk verplicht. Het vervoer moet wel veilig gebeuren, en uiteraard respectvol.

Het is in Nederland gebruikelijk om lijkvervoer door een uitvaartverzorger te laten uitvoeren met een lijkenwagen. Maar nergens in de Wet op de Lijkbezorging staat dat dit verplicht is. Het komt dan ook weleens voor dat nabestaanden zelf het lijkvervoer regelen, zeker als het om een familie uit een subcultuur gaat die graag specifieke rituelen of gebruiken uitgevoerd wil zien.

Veiligheid

Lijkenwagens hebben een herkenbaar uiterlijk: een lange achterkant waar de kist in past, volledig zwart met getinte ramen, en zwarte vlaggetjes aan de voorkant. Maar zo’n lijkenwagen is dus allerminst een verplichting. In theorie mag je het lichaam van een overledene met ieder geschikt voertuig vervoeren, zolang dat maar veilig gebeurt.

Dat houdt in dat de kist – net als reguliere lading – goed vast moet liggen en geen gevaar op de weg moet kunnen veroorzaken. De kist moet dus niet onverwachts gaan schuiven of zelfs uit het voertuig vallen. De reguliere wet- en regelgeving is van toepassing.

Geschikte vervoersmiddelen

In principe is ieder vervoersmiddel waar de kist op een normale manier in past geschikt om rouwvervoer mee uit te voeren. Denk aan een bestelbus, een camper of een stationwagen. Draag je zelf zorg voor het lijkvervoer van een overleden dierbare, dan is het klemmende advies wel om dit zo respectvol mogelijk te doen. Leg dus geen lijkkist op een aanhanger en houd de kist in de normale positie, om respectloze taferelen te voorkomen.

Uitzondering: opgraving

Lijkvervoer mag je met je eigen voertuig en op eigen gelegenheid uitvoeren, maar er is wel een uitzondering: het vervoer van een lichaam dat is opgegraven. Het komt zeer zelden voor dat een stoffelijk overschot na begrafenis weer wordt opgegraven, bijvoorbeeld voor DNA-onderzoek of omdat er twijfels zijn gerezen over de doodsoorzaak. In zo’n geval bepalen de autoriteiten wie het lijkvervoer uitvoert en welke eisen daarbij gelden.

In geen geval zullen de autoriteiten (vaak: het Openbaar Ministerie en/of de rechter) het toestaan dat nabestaanden een opgegraven lichaam zelf vervoeren. Het vervoer wordt in dergelijke gevallen overgelaten aan gespecialiseerde bedrijven die ervaring hebben met het vervoeren van opgegraven lichamen.

Internationaal vervoer

Een tweede uitzondering op het zelf mogen vervoeren van het lichaam van een overledene is internationaal vervoer. Het is niet toegestaan om zo’n lichaam zomaar mee de grens over te nemen. Voor het internationaal vervoeren van lichamen is documentatie nodig en er gelden aanvullende eisen ten aanzien van de vervoerder en manier van vervoeren.

Daarnaast is het in veel andere landen wél verboden om zelf een lichaam te vervoeren, zoals dat in Nederland wel mag. In Duitsland is het bijvoorbeeld vrijwel nooit toegestaan om zelf het lijkvervoer uit te voeren, en in België mag het alleen als het benodigde papierwerk daarvoor aanwezig is. Zodra je over de grens zou rijden met een lichaam, wordt dit dus ook direct een probleem.