Erfbelasting 2026: uitleg en tarieven

Wanneer je een erfenis ontvangt, moet je in sommige gevallen erfbelasting betalen. Hoeveel dat is, hangt af van het bedrag dat je erft en je relatie tot de overledene. Lees hier hoe het zit met de erfbelasting in 2026. De overheid herziet jaarlijks de tarieven, vrijstellingen en regels rondom de erfbelasting. Zo ook in 2026. Voor dit belastingjaar zijn verschillende vrijgestelde bedragen aangepast aan de inflatie. Ook is er een nieuwe, ruimere aangiftetermijn in het leven geroepen. In dit artikel lees je precies wat de erfbelasting precies is, waar je in 2026 rekening mee moet houden en met welke percentages en vrijstellingen je te maken krijgt als je een erfenis krijgt.

“Nu je hier toch bent, heb je al een uitvaartverzekering? Dat kan je naasten een hoop ellende besparen. Je kan op onze site alle bekende uitvaartverzekeringen vergelijken”

Wat is erfbelasting precies?

De erfbelasting is de belasting die de overheid heft op vrijkomende erfenissen, ook wel successierecht genoemd. Als het om erven gaat, spreken we van een erflater en een erfgenaam. De erflater is de overledene die een erfenis nalaat (ook wel: nalatenschap). De erfgenaam is degene die (een deel van) die nalatenschap ontvangt.

Lang niet elke persoon die overlijdt, heeft iets na te laten. Soms zijn er zelfs meer schulden dan bezittingen. In zulke gevallen kun je als erfgenaam de erfenis weigeren, zodat je niet met andermans schuld wordt opgezadeld. Weet je niet zeker of een erflater die jou iets nalaat meer schulden dan bezittingen had, of andersom, dan kun je beneficiair aanvaarden: je accepteert de erfenis dan alleen als er netto meer geld en/of bezittingen te erven zijn dan schulden.

Of je erfbelasting moet betalen over hetgeen je erft, hangt van twee factoren af:

1. Je relatie tot de erflater;
2. De totale waarde van de erfenis die je ontvangt.

Tarieven en vrijstellingen erfbelasting 2026

De overheid werkt met drie verschillende tariefgroepen als het gaat om de erfbelasting. In welke tariefgroep je valt, bepaalt het percentage aan erfbelasting dat je verschuldigd bent over het deel van de erfenis dat de vrijgestelde waarde uitkomt.

Voor 2026 gelden onderstaande tariefgroepen en percentages:

Let op: de genoemde bedragen in de linker kolom zijn de bedragen die overblijven na aftrek van het vrijgestelde bedrag.

In 2026 gelden de volgende vrijgestelde bedragen, afhankelijk van je relatie tot de overledene:

Zoals je ziet, lopen de vrijgestelde bedragen flink uiteen. Partners kunnen bijvoorbeeld ruim acht ton van elkaar erven zonder dat de Belastingdienst in beeld komt. Dit is zo geregeld om te voorkomen dat een achterblijvende partner het gezamenlijke huis moet verkopen om de erfbelasting over (de helft van) dat huis te kunnen betalen.

Ook kinderen met een beperking kunnen een relatief hoog bedrag tegemoetzien dat is vrijgesteld van de erfbelasting. Wat exact onder ‘beperkingen’ valt, staat uitgelegd op de website van de Belastingdienst. Ook gelden hier wat voorwaarden. Je moet als ouder bijvoorbeeld wel structureel voor de zorgkosten van het kind met een beperking hebben opgedraaid, wil de vrijstelling van toepassing zijn.

Erfbelasting 2026 berekenen: stappenplan

Hoe ga je nu exact te werk als je de door jou verschuldigde erfbelasting wilt berekenen? Dat gaat als volgt:

1. Bepaal jouw relatie tot de overledene. Dat bepaalt straks hoeveel vrijstelling je kunt krijgen en in welke tariefgroep je mogelijk valt.
2. Bepaal de totale waarde van de erfenis die je ontvangt. Naast vermogen (geld, aandelen, enzovoorts) zijn de eigen woning en voertuigen, zoals een auto of een camper, vaak van grote impact op de waarde van een erfenis. Hoeveel de erfenis die je ontvangt waard is, hangt af van hoe de overledene zijn nalatenschap heeft geregeld en hoeveel erfgenamen er zijn. De executeur testamentair werkt dit uit en bespreekt de afwikkeling van de erfenis met alle erfgenamen.
3. Verminder de waarde van de erfenis met de vrijstelling en bepaal je tariefgroep. Let op: de genoemde percentages vanaf € 158.669 betaal je alleen over het deel van de erfenis boven dat bedrag.
4. Vermenigvuldig het te erven bedrag met het corresponderende percentage, of de bedragen met de percentages. Het resultaat van deze rekensom(men) is de belasting die je verschuldigd bent.

Rekenvoorbeeld

Hoe het precies uitpakt, laat zich het best illustreren aan de hand van een rekenvoorbeeld. Stel, je erft in 2026 samen met een broer of zus de nalatenschap van je vader. Voor het gemak gaan we uit van eenvoudige bedragen en een overzichtelijke nalatenschap: een huis dat vijf ton waard is, een camper van vijftigduizend euro en nog eens anderhalve ton aan geld, aandelen en effecten.

1. Je relatie tot de overledene is: kind. Dit levert je een vrijstelling van € 26.230
2. Er is in totaal € 700.000 te erven (het huis, de camper en anderhalve ton aan vermogen), verdeeld over twee kinderen. Je erft dus normaal gesproken € 350.000 (tenzij je vader zijn erfenis in zijn testament anders heeft verdeeld, maar daar gaan we niet vanuit).
3. Na aftrek van het vrijgestelde bedrag blijft er € 323.770 over waarover je belasting moet betalen: € 350.000 – € 26.230.
4. Over het deel tot € 158.669 moet je 10% belasting betalen, omdat je in tariefgroep 1 Over het deel boven € 158.669 betaal je 20%.

In totaal ben je dus aan erfbelasting verschuldigd:

• 10% over € 158.669 = € 15.887
• 20% over € 165.101 (€ 323.770 – € 158.669) = € 33.020
• In totaal dus € 48.907

Nieuwe aangiftetermijn: 20 maanden

Voor de erfbelasting moet je zelf aangifte doen. Enige tijd na het overlijden van de erflater ontvang je hiervoor een oproep van de Belastingdienst. Deze ontvang je normaal gesproken al binnen een paar weken. Voorheen had je dan een aantal maanden de tijd om aangifte te doen, maar deze termijn is per 2026 verruimd.

Vanaf 2026 moet je binnen 20 maanden aangifte voor de erfbelasting doen, oftewel: ruim anderhalf jaar. Deze termijn is verruimd omdat het steeds vaker voorkomt dat kinderen een huis erven, dat eerst verkocht moet worden voordat er genoeg geld is om de erfbelasting over dat huis te kunnen betalen. Om te voorkomen dat steeds meer mensen uitstel moeten aanvragen bij de Belastingdienst, heeft de overheid de aangiftetermijn nu proactief verlengd. Er zit dus minder druk dan voorheen op het afwikkelen van de erfenis en het voldoen van de belasting.

Erfbelasting beperken: praktische tips

Hoewel de erfbelasting een verhoudingsgewijs laag percentage heeft in vergelijking tot bijvoorbeeld de reguliere inkomstenbelasting, gaat het dikwijls om grote bedragen. Uit het rekenvoorbeeld blijkt al dat je al gauw te maken kunt krijgen met tienduizenden euro’s aan verschuldigde belasting. Het is daarom interessant om je financiën en nalatenschap slim te regelen, omdat de besparing aan erfbelasting daarmee snel kan oplopen.

Belangrijk om je daarbij te realiseren is dat het beperken van de erfbelasting altijd een aangelegenheid is van de erflater, oftewel: degene die gaat overlijden. Als erfgenaam (ontvanger) kun je praktisch niets doen om op deze belasting te besparen. Dat is wat onlogisch, omdat je wel degene bent die wordt aangeslagen voor deze belasting, maar toch is het zo. Ben je toekomstig erfgenaam, en wil je zo weinig mogelijk erfbelasting betalen, dan is het dus aan de erflater om zaken slim te regelen.

Er zijn drie zaken die vrijwel elke erflater kan doen om de erfbelasting die zijn erfgenamen later moeten betalen zoveel mogelijk te beperken:

1. Schenken bij leven. Je kunt jaarlijks schenkingen doen, bijvoorbeeld aan je kinderen, die tot een paar duizend euro per jaar belastingvrij zijn. Hiermee kun je opgebouwd vermogen bij leven al deels overdragen aan je kinderen, waardoor dat deel straks niet in de erfenis zit.
2. Verdeel je erfenis over meerdere mensen. Bijvoorbeeld niet alleen aan je kinderen, maar ook aan je kleinkinderen. Ieder individu heeft zijn eigen vrijgestelde bedrag, dus hoe meer erfgenamen, hoe meer vrijgestelde bedragen.
3. Leg je nalatenschap vast in een testament. Misschien wel de belangrijkste tip, want: als je geen testament hebt, bepaalt het erfrecht hoe je nalatenschap wordt afgewikkeld, en dat is lang niet altijd de voor de erfgenamen meest gunstige optie.

Zorg voor een goed testament

In een testament leg je onder meer vast hoe jouw nalatenschap na je dood moet worden afgewikkeld. Een testament laat je opmaken door de notaris, en je legt hierin ook vast wie straks na jouw overlijden de executeur testamentair wordt. Dit is de persoon die de erfenis in praktische zin gaat afwikkelen. Dat kan de notaris zijn, maar mag ook een willekeurige andere persoon zijn. Verwacht je mogelijke onenigheid over je erfenis, dan is het vaak verstandig om de notaris aan te wijzen: die is onpartijdig en professioneel.

Met een testament voorkom je dat het standaard erfrecht in werking treedt na je dood, en bepaal je voor het grootste deel zelf hoe jouw nalatenschap moet worden verdeeld. Er zijn dan nog altijd een aantal wettelijke haken en ogen waaraan je gebonden bent, maar je houdt zelf de regie. De notaris kan je helpen met slimme keuzes maken waarmee je de verschuldigde erfbelasting voor je nabestaanden kunt minimaliseren. Denk hier dus goed over na en voorkom dat je erfenis voor een onnodig groot deel bij de Belastingdienst belandt.